مکمل‌های دسته مخمر و فرآورده‌های مرتبط ، جزو مؤثرترین و پرکاربردترین افزودنی‌ها در تغذیه دام‌های نشخوارکننده هستند. این محصولات معمولاً در دو گروه اصلی عرضه می‌شوند: مخمر زنده و فرآورده‌های دیواره سلولی مخمر. هرکدام مکانیسم عمل متفاوتی دارند.

فواید اصلی مخمر برای دام (عمدتاً نشخوارکنندگان):

۱. بهبود محیط شکمبه و ثبات pH (پیشگیری از اسیدوز)

• مخمرها با مصرف سریع اکسیژن و لاکتات در شکمبه، محیط را برای رشد باکتری‌های مفید فیبرخوار مطلوب‌تر می‌کنند.

• با کاهش تجمع اسید لاکتیک، به ثبات pH شکمبه کمک کرده و از بروز اسیدوز تحت بالینی جلوگیری می‌کنند.

۲. افزایش هضم فیبر و قابلیت دسترسی به انرژی

• با تحریک جمعیت میکروبی تجزیه‌کننده فیبر، هضم پذیری علوفه، سیلو و سایر مواد فیبری را افزایش می‌دهند.

• این امر منجر به تولید بیشتر اسیدهای چرب فرار (VFA)، که منبع اصلی انرژی دام هستند، می‌شود.

۳. افزایش مصرف خوراک (Dry Matter Intake)

• با بهبود محیط شکمبه و هضم فیبر، سرعت تخلیه شکمبه افزایش یافته و دام تمایل بیشتری به خوردن پیدا می‌کند. این امر به ویژه در اوایل شیردهی حیاتی است.

۴. بهبود عملکرد تولیدی

• گاو شیری: افزایش تولید شیر (به ویژه در جیره‌های با علوفه با کیفیت متوسط یا پرکنستانتره) و گاهی بهبود ترکیبات شیر.

• گاو گوشتی و گوسفند: بهبود میانگین افزایش وزن روزانه (ADG) و ضریب تبدیل خوراک (FCR).

۵. کاهش استرس گرمایی

• در دوره گرمایی، استرس اکسیداتیو افزایش و مصرف خوراک کاهش می‌یابد. برخی مخمرها به تعدیل فلور میکروبی در این شرایط کمک کرده و مصرف خوراک را نسبتاً حفظ می‌کنند.

۶. تقویت سیستم ایمنی و سلامت کلی

• دیواره سلولی مخمر (حاوی مانان الیگوساکارید – MOS) با اتصال به پاتوژن‌های مضر (مانند E. coli، Salmonella) در روده، از چسبیدن آنها به دیواره روده جلوگیری کرده و دفع می‌کنند (اثر پری‌بیوتیک).

• همچنین بتا-گلوکان موجود در دیواره مخمر، پاسخ سیستم ایمنی را تقویت می‌کند.

۷. کمک به سم‌زدایی (توکسین بایندینگ)

• دیواره سلولی مخمر (MOS) توانایی اتصال به برخی مایکوتوکسین‌ها (مانند آفلاتوکسین و زیرالنون) را دارد و از جذب آنها در روده جلوگیری می‌کند.

۸. کاهش تولید متان

• با هدایت هیدروژن تولیدی در شکمبه به سمت تولید پروپیونات بیشتر (به جای متان)، تا حدی کاهش انتشار گاز متان را به همراه دارند.